Przy zakupie używanego samochodu elektrycznego kluczowe pytanie brzmi nie ile ma przebiegu, ale ile pojemności zachowała bateria. Kondycja akumulatora decyduje o zasięgu, wartości auta i jego przyszłości. Tyle że standardowy przegląd techniczny, ani w Niemczech, ani w Polsce, tego nie sprawdza. Czy da się to zmienić przed podpisaniem umowy?
Najważniejsze:
- Stan baterii (tzw. State of Health, SoH) odpowiada nawet za połowę wartości używanego elektryka, ale nie jest badany podczas żadnego standardowego przeglądu technicznego pojazdu, ani w Niemczech, ani w Polsce.
- Austriacka firma Aviloo od 2018 roku buduje największą w branży bazę danych baterii i jest uznawana przez eksperta ADAC za lidera wśród firm oferujących niezależny test SoH.
- Test wymaga rozładowania baterii niemal do zera podczas jazdy i kończy się certyfikatem z wynikiem w procentach, dostępnym po odesłaniu urządzenia.
- Od 2027 roku każdy elektryk sprzedawany w Europie ma mieć obowiązkowy cyfrowy paszport baterii, co będzie obowiązywało również na rynku polskim.
Bateria to połowa wartości auta, a nikt jej nie sprawdza przy przeglądzie
W przypadku auta spalinowego kupujący patrzy na silnik i skrzynię biegów. Przy elektryku ich rolę przejmuje bateria trakcyjna. To od jej kondycji zależy realny zasięg, ale też to, ile lat auto przepracuje zanim stanie się nieopłacalne w eksploatacji. Ekspert ds. samochodów używanych z niemieckiego ADAC Matthias Vogt wskazuje wprost, że kluczowy jest właśnie „stan zdrowia baterii”, czyli SoH (State of Health), procentowa ocena tego, ile pojemności akumulator zachował względem stanu fabrycznego.
Problem w tym, że tej informacji nie ma w dokumentach pojazdu, chyba że dealerski serwis wykonał odczyt przy okazji przeglądu. Tymczasem bateria odpowiada za połowę wartości elektryka. Mimo to ani niemiecki przegląd HU, ani polski przegląd techniczny nie obejmują badania kondycji akumulatora. Powód jest techniczny: ocena wnętrza baterii to zadanie nieporównywalnie trudniejsze niż sprawdzenie hamulców czy układu kierowniczego.
Czytaj także: Używany elektryk: jak nie przepłacić i na co uważać przy zakupie
To luka, która dotyczy każdego, kto rozważa zakup używanego elektryka w Polsce. Polskie stacje kontroli pojazdów nie dysponują dziś żadnym standardowym protokołem badania SoH, co oznacza, że kupujący jest zdany wyłącznie na deklaracje sprzedającego lub własną inicjatywę.
Aviloo: odczyt danych zamiast prześwietlenia
Lukę tę stara się wypełnić kilka firm technologicznych. Według eksperta ADAC najdalej zaszła austriacka firma Aviloo, działająca od 2018 roku. Zbudowała ona największą w branży bazę danych dotyczących kondycji baterii. Z firmą współpracują już: niemiecki ADAC, instytucje kontrolne TÜV Süd i GTÜ, a stan baterii trafił też do systemu wycen pojazdów Deutsche Automobil Treuhand (DAT), obowiązującego w handlu samochodami w Niemczech. Czy Aviloo podjęło analogiczną współpracę z polskim PZPM lub stacjami diagnostycznymi, tego źródło nie podaje.
Metoda działania przypomina prześwietlenie w medycynie, tyle że zamiast promieniowania używa się danych. Eksperci odczytują dziesiątki parametrów z systemu zarządzania baterią (BMS). Aviloo opracowało własne modele danych wytrenowane na bazie informacji z dziesiątek tysięcy identycznych akumulatorów. Rzecznik firmy Uwe Blümel wyjaśnia, że dane że dane są nie tylko odczytywane, ale wprowadzane do modeli danych, by wyliczyć niezależny SoHżny SoH”. Wynik konkretnego egzemplarza porównywany jest ze średnią wszystkich dotąd zbadanych aut tego samego modelu, co pozwala ocenić, czy dana bateria trzyma się dobrze, czy już wyraźnie odstaje od rówieśników.
Jak wygląda test w praktyce
Zestaw testowy zamawia się online, płatność kartą kredytową. Pocztą przychodzi urządzenie wielkości zasilacza do laptopa z wtyczką OBD. Wystarczy je podłączyć, aktywować przez aplikację na smartfonie i po prostu jeździć. Warunkiem jest pełne rozładowanie baterii, niemal do zera. Można to zrobić jednorazowo na autostradzie lub w kilku etapach, tempo jazdy według Aviloo nie ma znaczenia. W trakcie jazdy mierzone jest napięcie i temperatura każdej komórki akumulatora. Jeśli pojawią się wartości odbiegające od normy, certyfikat końcowy sygnalizuje to czerwonym ostrzeżeniem.
Po zakończeniu jazdy urządzenie wysyła dane radiowo do Austrii, gdzie są analizowane, a sam sprzęt wraca pocztą do Wiednia dołączonym listem przewozowym. Wynik w formie certyfikatu z aktualną pojemnością baterii w procentach dostępny jest po odesłaniu urządzenia.
| Parametr testu Aviloo | Szczegóły |
|---|---|
| Koszt zestawu testowego | 99 euro |
| Sposób płatności | Karta kredytowa, zamówienie online |
| Warunek przeprowadzenia testu | Rozładowanie baterii niemal do zera |
| Elastyczność jazdy | Jednorazowo lub w kilku etapach, dowolne tempo |
| Czas oczekiwania na wynik | Po odesłaniu urządzenia |
| Forma wyniku | Certyfikat baterii z wynikiem w procentach |
| Miejsce analizy danych | Austria (Wiedeń) |
Warto tu zwrócić uwagę na aspekt logistyczny ważny dla polskiego kupującego: urządzenie wysyłane jest z Austrii i do Austrii wraca. Dla kogoś w Polsce oznacza to dłuższy czas realizacji niż dla klienta z Niemiec, a ew. dodatkowe koszty przesyłki zagranicznej warto sprawdzić bezpośrednio u organizatora, źródło tych danych nie podaje.
Co pokazały testy trzech aut
Autobild.de przetestował system na trzech samochodach: niemal nowym VW ID.3, Porsche Taycanie z długoterminowego testu redakcyjnego oraz prywatnym BMW i3 z 2014 roku z oryginalną baterią. Bateria testowanego Taycana osiągnęła wynik 92 procent SoH. Szczegółowe wyniki dla ID.3 i BMW i3 źródło rezerwuje dla pełnej wersji materiału, jednak sam fakt, że kilkuletnie BMW zachowane przez właściciela prywatnego i stosunkowo nowy Taycan z intensywnego użytkowania redakcyjnego dały różne wyniki, pokazuje, że historia eksploatacji robi różnicę, której nie widać gołym okiem.
Co niszczy baterię bardziej: upał czy mróz?
Źródło sygnalizuje ten temat jako osobną sekcję materiału, nie przytaczając jednak szczegółowych danych liczbowych. Z punktu widzenia polskiego kierowcy, użytkującego auto zarówno w upalne lata, jak i przy kilkunastostopniowych mrozach, to pytanie praktyczne. Ogólna zasada potwierdzona przez badaczy baterii jest taka, że ekstremalne temperatury w obu kierunkach przyspieszają degradację ogniw, a jazda przy wysokim ładowaniu do stu procent lub regularnym rozładowaniu do zera pogarsza SoH szybciej niż jeżdżenie w zakresie między dwudziestoma a osiemdziesięcioma procentami.
Ile jest wart ten test dla kupującego?
Test SoH nie zastępuje jazdy próbnej, uzupełnia ją w sposób, którego krótka runda po osiedlu nigdy nie zapewni. Autobild.de zwraca uwagę, że przejażdżka wystarczająca przy aucie spalinowym w przypadku elektryka nie mówi nic o kondycji baterii. Pełny test wymaga planowania: trzeba umówić się ze sprzedającym z wyprzedzeniem, mieć czas na rozładowanie akumulatora i świadomie uwzględnić to w harmonogramie zakupu.
Warto rozważyć test właśnie przed negocjacjami cenowymi, a nie po nich. Wynik SoH poniżej oczekiwań, jeśli bateria zachowała znacznie mniej pojemności niż inne egzemplarze tego samego modelu, to twarda, certyfikowana podstawa do obniżenia ceny lub rezygnacji z zakupu. Sprzedający z kolei, który dysponuje aktualnym certyfikatem Aviloo z wysokim wynikiem, może go użyć jako argumentu uzasadniającego cenę.
2027: paszport baterii jako standard w całej Europie
Obecny stan rzeczy, płatny, dobrowolny test dla zmotywowanych kupujących, ma docelowo ustąpić miejsca jednolitemu unijnemu standardowi. Od 2027 roku każdy elektryk sprzedawany w Europie ma mieć obowiązkowy cyfrowy paszport baterii, na bieżąco aktualizujący jej stan zdrowia przez cały cykl życia auta. W Niemczech trwają już prace nad potrzebną bazą danych. Regulacja unijna obejmie oczywiście Polskę tak samo jak pozostałe kraje Wspólnoty, co oznacza, że za kilka lat SoH stanie się informacją dostępną przy każdej transakcji kupna-sprzedaży elektryka, tak samo jak dziś przebieg czy rok produkcji.
Najczęściej zadawane pytania
Co zrobić, jeśli wynik SoH jest wyraźnie niższy niż u innych egzemplarzy tego samego modelu?
Certyfikat z niskim wynikiem SoH to konkretna, udokumentowana podstawa do negocjacji ceny zakupu lub rezygnacji z transakcji. Warto wiedzieć, że niska pojemność baterii przekłada się bezpośrednio na krótszy zasięg i niższą wartość odsprzedaży auta w przyszłości.
Czy Aviloo ma konkurencję, również dostępną z Polski?
Źródło wskazuje, że kilka firm technologicznych pracuje nad podobnymi metodami, jednak według eksperta ADAC Aviloo jest liderem z największą bazą danych. Informacji o tym, które firmy działają bezpośrednio na rynku polskim lub współpracują z polskimi organizacjami motoryzacyjnymi, materiał nie podaje.
Czy test warto zrobić przed negocjacjami, czy dopiero po uzgodnieniu ceny?
Zdecydowanie przed. Wynik certyfikatu daje kupującemu twardą, obiektywną podstawę do rozmowy o cenie. Sprzedający z dobrym wynikiem ma z kolei argument, który uzasadnia cenę wyższą niż u konkurencji bez certyfikatu.
Kiedy paszport baterii stanie się obowiązkowy w Polsce?
Od 2027 roku, tak jak w całej Europie. Obowiązkowy cyfrowy paszport baterii ma obejmować każdy elektryk sprzedawany na terenie UE i na bieżąco aktualizować stan zdrowia akumulatora przez cały czas eksploatacji pojazdu.
Czy przegląd techniczny pojazdu w Polsce sprawdza stan baterii elektryka?
Nie. Podobnie jak w Niemczech, gdzie przegląd HU nie obejmuje badania kondycji baterii, polskie stacje diagnostyczne nie mają dziś standardowego protokołu oceny SoH, mimo że akumulator odpowiada nawet za połowę wartości używanego elektryka.
Fot. 04iraq / Pexels
