Renault 4 zaprojektowano jako auto dla każdego: dla rolnika, dla mieszczanina, dla kobiety prowadzącej dom i dla firmy potrzebującej niedrogiego furgonu. Ten prosty pomysł francuskiego koncernu okazał się jednym z najtrwalszych w historii motoryzacji. Dziś model jest uznawany za pierwszy masowo produkowany hatchback na świecie.
Najważniejsze:
- Renault 4 powstało jako świadoma odpowiedź na słabości Citroëna 2CV, był szybszy, cichszy i wygodniejszy w utrzymaniu.
- Obok R4 przez krótki czas sprzedawano budżetową wersję R3, która nie znalazła nabywców, bo różnica ceny względem lepiej wyposażonego R4 była minimalna, powstały jedynie 2526 egzemplarze R3.
- Źródła różnią się co do roku zakończenia produkcji: polska Wikipedia podaje 1992, angielska wskazuje na 1994, przyczyny rozbieżności żadne ze źródeł nie wyjaśnia.
- Model przekazał sporo komponentów mechanicznych późniejszemu Renault 5, co pokazuje, jak długo żyła jego konstrukcja.
Odpowiedź na 2CV, która miała naprawić jego słabości
Renault 4 nie powstało w próżni. Inżynierowie Renault mogli spokojnie przeanalizować zalety i wady Citroëna 2CV, zanim zaprojektowali własny model. 2CV z 1948 roku uczynił motoryzację dostępną dla ludzi o niskich dochodach, zwłaszcza rolników i mieszkańców wsi, dla których auto było tyle samo narzędziem pracy, co środkiem transportu osobistego.
Problem był w tym, że projekt 2CV pochodził z lat 30. i pod koniec lat 50. zaczynał się wyraźnie starzeć. Francuskie drogi wiejskie się poprawiały, budowano sieć autostrad, a gospodarstwa rolne stawały się coraz bardziej zmechanizowane. 2CV, mimo poprawek, zaczynał odstawać od rosnących wymagań kierowców. Jego chłodzony powietrzem, dwucylindrowy silnik był oszczędny i trwały, ale hałaśliwy i słaby. Zawieszenie dawało dobrą jazdę i przyczepność, lecz było mechanicznie skomplikowane i wymagało regularnej, częstej obsługi. Renault miało więc do czego mierzyć.
Filozofia projektu: auto dla każdego
Wiosną 1956 roku prezes Renault Pierre Dreyfus uruchomił nowy projekt, którego celem było zastąpienie tylnonapędowego 4CV i skonkurowanie z 2CV. Cel był ambitny: auto uniwersalne, zdolne zaspokoić potrzeby praktycznie każdego kierowcy. Miało być samochodem rodzinnym, samochodem dla kobiety, samochodem dla rolnika i samochodem miejskim jednocześnie, wszystkim naraz, w jednej bryle nadwozia.
Czytaj także: Renault 4: pierwszy hatchback świata, który jeździł 33 lata
Konstruktorzy wdrożyli tę filozofię w konkretne rozwiązania: wnętrze oferowało dużo przestrzeni ładunkowej. Zastosowano napęd na przednią oś, po raz pierwszy w samochodzie rodzinnym Renault, z silnikiem ustawionym wzdłużnie, podobnie jak w późniejszych modelach Renault 5, 6 i 16. Zawieszenie zapewniało dobrą jazdę bez konieczności częstej obsługi. Silnik dawał cichszą i mocniejszą pracę niż dwucylindrowy agregat Citroëna, co dla przeciętnego Francuza z końca lat 50., który zaczynał korzystać z rozbudowywanej sieci autostrad, było jak najbardziej odczuwalne.
R3 i R4: bliźniacy z różnymi portfelami
Renault wypuściło na rynek jednocześnie dwa modele: pełnowymiarowe R4 oraz budżetowe R3. Obie wersje dzieliły nadwozie i większość komponentów mechanicznych, różniły się jednak silnikiem i wyposażeniem. Poniższa tabela pokazuje kluczowe różnice na podstawie danych ze źródeł:
| Parametr | Renault 3 (R3) | Renault 4 (R4) |
|---|---|---|
| Pojemność silnika | 603 cm³ | 0,7 l (na starcie produkcji) |
| Moc (dane ze źródła) | nie podano wprost | 24 KM na starcie, później 34 KM |
| Trzecia para okien bocznych | brak | tak |
| Kołpaki i przedni grill | brak | tak |
| Okres produkcji | czerwiec 1961, wrzesień 1962 | 1961–1992 lub 1994 (rozbieżne dane) |
| Liczba wyprodukowanych egzemplarzy | 2526 | ponad 8 mln |
Sprzedaż R3 nie ruszyła. Różnica ceny względem lepiej wyposażonego R4 była na tyle mała, że klienci wybierali droższy, ale praktyczniejszy model. Renault szybko wycofało budżetową wersję z oferty. Wynik 2526 wyprodukowanych egzemplarzy wobec ponad 8 milionów R4 mówi sam za siebie.
Silniki i skrzynie biegów: trzy dekady zmian
Historia techniczna R4 to historia stopniowego wzrostu możliwości przy zachowaniu tej samej prostej filozofii. Na starcie produkcji dostępny był silnik 0,7 l o mocy 24 KM, skromnie, ale wystarczająco, by pokonać 2CV na drodze krajowej. Tę samą jednostkę z czasem przeprojektowano tak, by oddawała 34 KM, co przy zbliżonej masie auta przełożyło się na wyraźnie żywsze przyspieszenie. Do 1978 roku w ofercie utrzymywała się jednostka 0,8 l, po czym zastąpił ją silnik 1,1 l, który przy mocy 34 KM dawał lepszy moment obrotowy i spokojniejszą pracę na autostradzie. Polska Wikipedia wymienia też warianty 0,6, 1,0 oraz 1,3 l, stosowane w różnych wersjach rynkowych i latach produkcji. Najmocniejsze jednostki trafiały do wersji Rodeo.
Łącznie przez trzy dekady silnik wymieniano wielokrotnie, każda zmiana odpowiadała na rosnące oczekiwania kierowców, którym coraz bardziej zależało na przyspieszeniu, a coraz mniej na minimalnym spalaniu za wszelką cenę. Skrzynia biegów przeszła jedną kluczową zmianę: pierwotną, trzybiegową manualną w 1967 roku zastąpiono czterobiegową, co poprawiło komfort jazdy przy wyższych prędkościach na coraz gęstszej i szybszej sieci dróg.
Pierwszy masowy hatchback świata
Choć Renault 4 początkowo reklamowano jako niewielkie kombi, jego minimalna długość nadwozia za tylną osią i jednoczęściowa klapa bagażnika otwierana do góry sprawiają, że dziś model jest uznawany za pierwszy masowo produkowany hatchback w historii motoryzacji, tak przynajmniej twierdzi angielska Wikipedia. To była też pierwsza realizacja napędu na przednie koła w samochodzie rodzinnym Renault, przy silniku ustawionym wzdłużnie. Dopiero później większość producentów, w tym Renault, przeszła na układy z silnikiem poprzecznym, na wzór Mini z 1959 roku.
Skala produkcji i rozbieżne daty zakończenia
Skala sukcesu rynkowego R4 była imponująca. Pierwszy milion egzemplarzy zjechał z linii produkcyjnych niecałe cztery i pół roku po debiucie modelu. Ostatecznie wyprodukowano ponad 8 milionów pojazdów.
Tu jednak źródła się rozjeżdżają. Polska Wikipedia podaje, że produkcja trwała do 1992 roku, czyli łącznie 31 lat. Angielska wersja artykułu wskazuje na 1994 rok. Różnica może wynikać z odmiennego liczenia zakończenia produkcji w poszczególnych zakładach na różnych kontynentach, ale żadne ze źródeł nie wyjaśnia tej rozbieżności wprost. Do czasu weryfikacji u producenta lub w archiwalnych materiałach fabrycznych obie daty należy traktować jako nierozstrzygnięte.
Dziedzictwo: fundament pod Renault 5
R4 nie skończyło swojej roli wraz z zejściem z linii produkcyjnych. Prosta i solidna konstrukcja R4, w tym wzdłużne umiejscowienie silnika z napędem na przednią oś, znalazła kontynuację w późniejszych modelach Renault, takich jak Renault 5, 6 czy 16. Prosta i solidna konstrukcja z lat 60. przez dekady stanowiła fundament techniczny dla kolejnych generacji francuskich kompaktów, to rzadkość w branży, w której cykle produktowe bywają krótkie.
Dla polskiego czytelnika R4 jest przede wszystkim historią o tym, jak dobrze postawione pytanie projektowe, co tak naprawdę potrzebuje przeciętny kierowca? Prowadzi do produktu, który żyje ponad trzy dekady i wyznacza standard nadwozia używany do dziś. Model nie był szczególnie popularny na polskich drogach w czasach swojej świetności, co wiąże się z realiami rynku motoryzacyjnego w Polsce tamtego okresu. Jego znaczenie leży jednak gdzie indziej: to auto, które przy okazji zaspokajania codziennych potrzeb milionów Europejczyków ustanowiło format, który dziś nazywamy hatchbackiem.
Najczęściej zadawane pytania
Dlaczego Renault 4 nazywano też 4L?
Model zadebiutował na Paryskim Salonie Samochodowym w 1961 roku w wersji oznaczonej literą L, czyli Luxe, co dało popularną nazwę 4L.
Czym różnił się Renault 3 od Renault 4?
R3 miał mniejszy silnik o pojemności 603 cm³, skromniejsze wyposażenie, brakowało mu trzeciej pary bocznych okien, kołpaków i przedniego grilla. Sprzedaż R3 była bardzo niska, bo różnica cenowa względem R4 była minimalna, powstały jedynie 2526 egzemplarze, podczas gdy R4 przekroczyło łącznie 8 milionów sztuk.
Ile egzemplarzy Renault 4 wyprodukowano łącznie?
Wyprodukowano ponad 8 milionów egzemplarzy. Pierwszy milion powstał niecałe cztery i pół roku po debiucie modelu.
Kiedy zakończyła się produkcja Renault 4?
Źródła podają różne daty: polska Wikipedia wskazuje na 1992 rok, angielska wersja artykułu na 1994 rok. Żadne ze źródeł nie wyjaśnia przyczyny tej rozbieżności.
Dlaczego Renault 4 uznaje się za pierwszy hatchback?
Choć reklamowano go jako kombi, minimalna długość nadwozia za tylną osią i jednoczęściowa klapa bagażnika otwierana do góry sprawiają, że według angielskiej Wikipedii jest to pierwszy masowo produkowany samochód z nadwoziem hatchback w historii motoryzacji.
Materiał przygotowany z wykorzystaniem narzędzi sztucznej inteligencji.
Fot. materiały producenta (renault.pl)
